کنگر کوهی (Gundelia tournefortii)
کنگر کوهی یا “گوندار” یکی از گیاهان دارویی و خوراکی ارزشمند مناطق کوهستانی ایران است که در بهار بهویژه در دامنههای زاگرس و البرز بهوفور یافت میشود. این گیاه خودرو و چندساله از خانواده کاسنیان (Asteraceae) بوده و معمولاً ارتفاعی بین ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر دارد.
کنگر دارای برگهای خاردار، ساقهای سبز مایل به خاکستری و گلهایی زردرنگ است که در بهار میرویند.
خواص درمانی کنگر کوهی
این گیاه سرشار از فیبر، ویتامینهای گروه B، ویتامین C، منیزیم، پتاسیم و فسفر است. یکی از مهمترین خواص آن تقویت دستگاه گوارش و کمک به هضم بهتر غذاست.
به دلیل داشتن فیبر بالا، مصرف آن به رفع یبوست و پاکسازی رودهها کمک میکند.
از دیگر خواص دارویی آن میتوان به تقویت کبد و کیسه صفرا، بهبود عملکرد کلیهها، کاهش فشار خون، افزایش انرژی بدن و خاصیت ضدالتهابی اشاره کرد.
کاربردهای سنتی
در طب سنتی، بهعنوان گیاهی مقوی، اشتهاآور و تقویتکننده معده معرفی شده است.
جوشانده ریشه و برگ آن برای کاهش دردهای مفصلی، رماتیسم و بهبود التهابها استفاده میشود.
همچنین، مصرف منظم آن به پاکسازی خون و رفع خستگی کمک میکند.
روش مصرف
این گیاه هم به صورت خوراکی و هم دارویی مصرف میشود. در آشپزی ایرانی، از ساقههای جوان و ترد آن در تهیه خورشت کنگر استفاده میشود که یکی از غذاهای محبوب بهاری است.
علاوه بر آن، میتوان کنگر را به صورت سوپ، آش و حتی به شکل خام بهعنوان سبزی خورد.
برای بهرهبرداری دارویی، برگ و ساقه آن به صورت جوشانده یا دمکرده مصرف میشود. برخی افراد نیز از عرق کنگر که در عطاریها یافت میشود، برای تقویت سیستم گوارش و کبد استفاده میکنند.
نکات و احتیاطها
با وجود خواص فراوان، مصرف بیش از اندازه کنگر ممکن است برای افراد با معده حساس ایجاد مشکل کند. همچنین، زنان باردار و شیرده باید در مصرف آن احتیاط کنند. بهترین زمان مصرف کنگر، فصل بهار است که گیاه تازه و سرشار از ترکیبات مفید است.
